Trong quá trình nuôi, bùn đáy ao hình thành từ thức ăn dư thừa, phân tôm, xác tảo chết và các chất hữu cơ lắng tụ. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, tốc độ phân hủy các chất hữu cơ này diễn ra nhanh hơn, làm phát sinh các khí độc như NH₃ (Amoniac), H₂S (Hydro Sunfua) và NO₂. Đây là những tác nhân gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tôm, khiến tôm giảm ăn, chậm lớn, nổi đầu vào sáng sớm, đứt khúc ruột, lỏng ruột và gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về gan tụy hoặc đường tiêu hóa.

Một trong những nguyên nhân khiến lượng bùn đáy gia tăng mạnh trong mùa nóng là việc quản lý thức ăn chưa hợp lý. Nhiều hộ nuôi thường tăng lượng thức ăn nhằm thúc đẩy tốc độ tăng trưởng của tôm. Tuy nhiên, nếu tôm không sử dụng hết, phần thức ăn dư sẽ lắng xuống đáy ao và trở thành nguồn hữu cơ gây ô nhiễm. Bên cạnh đó, hiện tượng tảo phát triển mạnh rồi tàn đột ngột cũng làm gia tăng đáng kể lượng xác tảo tích tụ dưới đáy ao, khiến môi trường ngày càng suy giảm.

Người nuôi có thể nhận biết đáy ao đang bị ô nhiễm thông qua một số dấu hiệu như đáy ao có mùi hôi tanh khó chịu, xuất hiện nhiều bọt khí từ nền đáy khi quạt nước hoạt động, tôm giảm ăn, đường ruột không đầy thức ăn hoặc thường xuyên tập trung ven bờ vào sáng sớm. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, cần nhanh chóng có biện pháp xử lý để tránh môi trường tiếp tục xấu đi.

Để kiểm soát bùn đáy ao hiệu quả trong mùa nóng, trước tiên cần quản lý lượng thức ăn phù hợp với sức ăn thực tế của tôm thông qua việc kiểm tra sàng ăn thường xuyên. Việc chia nhỏ khẩu phần ăn trong ngày không chỉ giúp tôm hấp thu dinh dưỡng tốt hơn mà còn hạn chế lượng thức ăn dư thừa tích tụ dưới đáy ao.

Song song đó, việc tăng cường oxy hòa tan, đặc biệt ở tầng đáy, đóng vai trò rất quan trọng. Hệ thống quạt nước và sục khí đáy cần được vận hành hợp lý để duy trì hàm lượng oxy ổn định, hạn chế quá trình phân hủy yếm khí và giảm nguy cơ hình thành lớp bùn đen phát sinh khí độc.

Ngoài ra, xi phông đáy định kỳ là giải pháp hiệu quả giúp loại bỏ lượng chất thải hữu cơ tích tụ trong ao. Đối với các ao nuôi mật độ cao hoặc giai đoạn tôm lớn, nên thực hiện xi phông hằng ngày hoặc cách ngày để duy trì nền đáy sạch và giảm áp lực môi trường.

Bên cạnh các biện pháp cơ học, việc sử dụng chế phẩm vi sinh xử lý đáy ao đang được xem là giải pháp bền vững và thân thiện với môi trường. Các chủng vi sinh có lợi như Bacillus spp., Nitrosomonas spp. và Nitrobacter spp. có khả năng phân hủy chất hữu cơ, giảm lượng bùn đáy, chuyển hóa khí độc và cân bằng hệ vi sinh trong ao nuôi. Khi được sử dụng đúng cách kết hợp với việc tăng cường oxy, hệ vi sinh sẽ hoạt động hiệu quả, giúp môi trường đáy ao sạch hơn và hạn chế sự phát sinh của các tác nhân gây bệnh.

Kiểm soát tốt bùn đáy ao không chỉ giúp duy trì chất lượng nước ổn định mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho tôm sinh trưởng khỏe mạnh, nâng cao tỷ lệ sống và hiệu quả kinh tế của vụ nuôi. Trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, người nuôi cần chủ động áp dụng đồng bộ các biện pháp quản lý môi trường nhằm giảm thiểu rủi ro và hướng đến mô hình nuôi tôm bền vững, hiệu quả.

Một ao nuôi có nền đáy sạch chính là nền tảng cho một vụ nuôi thành công.