Độ kiềm có vai trò như thế nào?

Độ kiềm được xem là khả năng đệm của nước, giúp hạn chế sự thay đổi đột ngột của pH khi môi trường chịu tác động từ mưa, tảo hoặc các quá trình sinh học trong ao. Khi độ kiềm ổn định, pH ít dao động giữa ngày và đêm, tạo điều kiện thuận lợi để tôm phát triển, hấp thu khoáng và lột xác đồng đều.

Ngoài ra, độ kiềm còn cung cấp nguồn bicarbonate và carbonate cần thiết cho sự phát triển của tảo có lợi cũng như hoạt động của hệ vi sinh vật trong ao. Đây là những yếu tố góp phần duy trì chất lượng nước và hỗ trợ phân hủy chất hữu cơ hiệu quả.

Đối với tôm thẻ chân trắng, độ kiềm thích hợp thường dao động trong khoảng 100 – 150 mg CaCO₃/lít, còn tôm sú phù hợp ở mức 80 – 120 mg CaCO₃/lít. Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ là đạt đúng giá trị khuyến nghị mà còn phải duy trì độ ổn định trong suốt vụ nuôi.

Vì sao độ kiềm thường giảm vào mùa mưa?

Sau những trận mưa lớn, nước mưa với hàm lượng khoáng thấp sẽ làm pha loãng các ion bicarbonate và carbonate trong ao, khiến độ kiềm giảm nhanh. Hiện tượng này thường xảy ra rõ hơn ở những ao có mực nước thấp hoặc vùng nuôi có độ mặn thấp.

Bên cạnh đó, mùa mưa cũng làm thay đổi sự phát triển của tảo. Những ngày thiếu nắng khiến tảo phát triển kém, trong khi giai đoạn nắng xen mưa lại có thể làm tảo phát triển mạnh rồi tàn nhanh. Những biến động này đều ảnh hưởng đến độ kiềm và sự ổn định của môi trường nước.

Ngoài yếu tố thời tiết, sự tích tụ thức ăn dư thừa, phân tôm và xác tảo dưới đáy ao cũng góp phần làm giảm độ kiềm. Trong quá trình phân hủy chất hữu cơ, hệ vi sinh tiêu thụ một lượng lớn bicarbonate, khiến khả năng đệm của nước suy giảm theo thời gian.

Việc thay nước hoặc cấp nước mới có độ kiềm thấp cũng có thể làm các chỉ tiêu môi trường biến động nếu không được thực hiện đúng kỹ thuật.

Giải pháp duy trì độ kiềm ổn định

Trong mùa mưa, người nuôi nên kiểm tra độ kiềm định kỳ từ 1 – 2 lần mỗi tuần và tăng tần suất sau các trận mưa lớn để kịp thời phát hiện biến động.

Duy trì mực nước ao ở độ sâu phù hợp cũng là giải pháp giúp hạn chế tác động trực tiếp của nước mưa lên các chỉ tiêu môi trường. Khi cần cấp hoặc thay nước, nên thực hiện từ từ để tránh làm thay đổi độ kiềm và pH quá nhanh.

Nếu độ kiềm giảm xuống dưới ngưỡng thích hợp, cần bổ sung các loại khoáng chứa bicarbonate hoặc carbonate theo hướng dẫn kỹ thuật. Việc điều chỉnh nên thực hiện từng bước, tránh tăng độ kiềm quá nhanh vì có thể khiến tôm bị sốc.

Song song với đó, cần quản lý tốt lượng thức ăn, hạn chế dư thừa và định kỳ xử lý đáy ao nhằm giảm lượng chất hữu cơ tích tụ. Việc sử dụng chế phẩm sinh học phù hợp cũng góp phần thúc đẩy quá trình phân hủy bùn đáy, giảm phát sinh khí độc và duy trì môi trường ổn định.

Chủ động trước và sau mỗi trận mưa

Trước khi mưa lớn xảy ra, người nuôi nên kiểm tra các chỉ tiêu quan trọng như độ kiềm, pH và oxy hòa tan để có phương án điều chỉnh nếu cần thiết. Sau mưa, cần đánh giá lại chất lượng nước, quan sát hoạt động bắt mồi của tôm và theo dõi các dấu hiệu bất thường để xử lý kịp thời.

Việc chủ động theo dõi môi trường thay vì chờ đến khi tôm xuất hiện dấu hiệu stress sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro trong giai đoạn thời tiết bất lợi.

Độ kiềm là một trong những chỉ tiêu quan trọng quyết định sự ổn định của môi trường ao nuôi, đặc biệt trong mùa mưa khi các yếu tố thời tiết thay đổi liên tục. Duy trì độ kiềm ở ngưỡng phù hợp không chỉ giúp ổn định pH mà còn hỗ trợ hệ vi sinh hoạt động hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho tôm sinh trưởng và lột xác.

Chủ động kiểm tra, điều chỉnh độ kiềm kết hợp với quản lý thức ăn và môi trường hợp lý sẽ giúp người nuôi giảm nguy cơ dịch bệnh, nâng cao tỷ lệ sống và hướng đến những vụ nuôi đạt hiệu quả kinh tế bền vững.