Mùa hè với những đợt nắng nóng gay gắt kéo dài luôn là thử thách lớn đối với bà con nuôi trồng thủy sản. Sự thay đổi đột ngột của thời tiết không chỉ làm xáo trộn các chỉ tiêu môi trường nước mà còn trực tiếp gây ra hiện tượng sốc nhiệt trên các đối tượng nuôi. Nếu người nuôi không kịp thời phát hiện và có biện pháp can thiệp thích hợp, thiệt hại về kinh tế là điều khó tránh khỏi. Bài viết dưới đây sẽ giúp bà con nhận diện rõ các dấu hiệu thủy sản bị sốc nhiệt và quy trình xử lý chuẩn xác nhất.
1. Nguyên nhân khiến thủy sản bị sốc nhiệt trong mùa nóng
Hiện tượng sốc nhiệt ở thủy sản thường xảy ra khi nhiệt độ nước ao nuôi thay đổi quá nhanh và đột ngột giữa ngày và đêm, hoặc khi người nuôi cấp nước mới vào ao vào thời điểm nắng gắt. Bên cạnh đó, nhiệt độ tăng cao cũng làm giảm mạnh khả năng hòa tan của ôxy vào nước, đồng thời đẩy nhanh quá trình phân hủy mùn bã hữu cơ ở đáy ao, tạo ra môi trường oi bức, ngột ngạt và thiếu ôxy nghiêm trọng cho vật nuôi.
2. Dấu hiệu nhận biết thủy sản đang bị sốc nhiệt
Mỗi đối tượng thủy sản sẽ có những biểu hiện khác nhau khi gặp sự cố về nhiệt độ, bà con cần theo dõi sát sao ao nuôi để nhận biết sớm các dấu hiệu sau:

Đối với tôm và cá:
- Dấu hiệu điển hình và dễ quan sát nhất là hiện tượng tôm, cá nổi đầu hàng loạt vào sáng sớm do thiếu ôxy.
- Vật nuôi có biểu hiện bơi lờ đờ, mất phương hướng, giảm ăn rõ rệt hoặc bỏ ăn hoàn toàn.
- Tôm cá có xu hướng kéo đàn, tụ tập lại tại những khu vực có dòng nước chảy hoặc quanh hệ thống quạt nước, máy sục khí.
- Riêng đối với tôm nuôi, cơ thể có thể xuất hiện tình trạng đổi màu (đục cơ, đỏ thân), tôm bị mềm vỏ hoặc bắt đầu có hiện tượng chết rải rác xuất hiện trong ao.
Đối với cua và các đối tượng nhuyễn thể (sò huyết...):
- Khi môi trường nước biến động và không ổn định, vật nuôi sẽ có biểu hiện chậm phát triển rõ rệt.
- Cơ thể yếu dần, giảm khả năng tự vệ và bám trụ, dẫn đến tình trạng dễ bị hao hụt đầu con nếu không được che chắn hoặc hạ nhiệt kịp thời.

3. Quy trình xử lý nhanh khi phát hiện thủy sản sốc nhiệt
Ngay khi phát hiện các biểu hiện bất thường kể trên trong ao nuôi, bà con cần lập tức triển khai các bước ứng phó khẩn cấp sau:

Bước 1: Kiểm tra các chỉ tiêu môi trường

Nhanh chóng đo đạc và kiểm tra lại toàn bộ các yếu tố môi trường cốt lõi trong ao như: nhiệt độ nước, độ mặn, chỉ số pH và đặc biệt là hàm lượng ôxy hòa tan ($DO$) để xác định chính xác mức độ biến động.

Bước 2: Tăng cường giải pháp cơ học

Lập tức vận hành tối đa công suất của hệ thống quạt nước, máy sục khí đáy nhằm khuấy động dòng nước, giải phóng khí độc và bổ sung kịp thời hàm lượng ôxy hòa tan cho ao nuôi.

Bước 3: Quản lý nguồn nước ổn định

Duy trì mực nước ao ở mức sâu thích hợp để tạo tầng nước mát cho thủy sản trú ẩn. Tuyệt đối không tiến hành thay nước hay cấp nước mới một cách đột ngột vào thời điểm trời đang nắng gắt vì hành động này sẽ làm trầm trọng hơn tình trạng sốc nhiệt.

Bước 4: Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng

Trong những ngày thời tiết nắng nóng đỉnh điểm, cần chủ động chủ động giảm lượng thức ăn hằng ngày của thủy sản. Việc này giúp hạn chế tình trạng thức ăn dư thừa bị phân hủy, gây ô nhiễm nguồn nước và làm phát sinh thêm độc tố trong ao.

Bước 5: Bổ sung chế phẩm sinh học và vi chất

Định kỳ và kịp thời sử dụng các loại men vi sinh (chế phẩm sinh học) để ổn định màu nước, làm sạch đáy ao nuôi. Đồng thời, tiến hành trộn thêm các loại khoáng chất, vitamin vào khẩu phần ăn để giúp thủy sản tăng cường sức đề kháng, phục hồi sức khỏe nhanh chóng và hạn chế tối đa nguy cơ phát sinh dịch bệnh nguy hiểm.
Việc chủ động nhận biết sớm các dấu hiệu sốc nhiệt và có biện pháp xử lý môi trường kịp thời là chìa khóa giúp bà con bảo vệ tối đa đàn thủy sản của mình, hạn chế thiệt hại và đảm bảo một vụ mùa chăn nuôi thắng lợi, an toàn.