Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, trong 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản của nước ta đạt khoảng 1,4 triệu tấn, tương đương 6,85 tỷ USD, tăng 7,9% về sản lượng và 12,8% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy ngành thủy sản vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực bất chấp nhiều thách thức từ thị trường quốc tế.

Nhiều mặt hàng thủy sản ghi nhận tăng trưởng tích cực

Không chỉ duy trì tăng trưởng chung, nhiều nhóm sản phẩm chủ lực của Việt Nam cũng ghi nhận kết quả khả quan.

Xuất khẩu tôm tiếp tục là điểm sáng khi tăng gần 10% về sản lượng và hơn 13% về giá trị. Cá tra, basa vẫn giữ được vị thế trên thị trường quốc tế với mức tăng trên 10%. Các sản phẩm như cá đông lạnh, bạch tuộc, cá khô, mực và nhiều nhóm thủy sản chế biến khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng ổn định, cho thấy nhu cầu tiêu dùng thủy sản trên thế giới đang từng bước phục hồi.

Đặc biệt, giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 11 hằng năm luôn được xem là mùa cao điểm khi các nhà nhập khẩu bắt đầu chuẩn bị nguồn hàng phục vụ Lễ Tạ ơn, Giáng sinh, Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán. Đây là thời điểm quan trọng để doanh nghiệp tăng tốc xuất khẩu và mở rộng thị trường.

Trung Quốc trở thành động lực tăng trưởng mới

Trong số các thị trường xuất khẩu, Trung Quốc đang nổi lên là điểm sáng đáng chú ý.

Theo thống kê của Hải quan Trung Quốc, trong 7 tháng đầu năm 2026, quốc gia này nhập khẩu thủy sản với tổng giá trị 13,78 tỷ USD, tăng hơn 26% so với cùng kỳ năm trước.

Việt Nam hiện đứng thứ ba trong số các quốc gia cung cấp thủy sản lớn nhất cho Trung Quốc với thị phần khoảng 8,28%. Đáng chú ý, giá trị thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang thị trường này tăng tới 24,4%, cao hơn tốc độ tăng trưởng chung của hoạt động nhập khẩu thủy sản tại Trung Quốc.

Điều này cho thấy thủy sản Việt Nam ngày càng khẳng định được vị thế và sức cạnh tranh tại một trong những thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới.

Nhu cầu tiêu dùng ngày càng đa dạng

Sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng của người dân Trung Quốc đang mở ra nhiều cơ hội mới cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Nếu trước đây người tiêu dùng chủ yếu ưu tiên các sản phẩm tươi sống thì hiện nay nhu cầu đã mở rộng sang nhiều phân khúc khác nhau.

Ở nhóm cao cấp, các mặt hàng như tôm hùm, cua biển, hàu, sò điệp, cá hồi và nhiều loại hải sản tươi sống vẫn được các nhà hàng, khách sạn và hệ thống bán lẻ cao cấp ưa chuộng.

Trong khi đó, nhóm khách hàng trẻ tại các đô thị lớn lại có xu hướng lựa chọn các sản phẩm chế biến sẵn, tiện lợi như tôm bóc vỏ đông lạnh, tôm tẩm bột, cá phi lê, chả cá hay các sản phẩm đóng gói sẵn phục vụ bữa ăn nhanh.

Xu hướng tiêu dùng này mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp có năng lực chế biến sâu và phát triển sản phẩm giá trị gia tăng.

Chất lượng và truy xuất nguồn gốc trở thành lợi thế cạnh tranh

Bên cạnh yếu tố tiện lợi, người tiêu dùng Trung Quốc cũng ngày càng quan tâm nhiều hơn đến chất lượng sản phẩm.

Các tiêu chí như an toàn thực phẩm, nguồn gốc xuất xứ, quy trình sản xuất minh bạch và các chứng nhận quốc tế đang trở thành yếu tố quan trọng khi lựa chọn thủy sản.

Đối với các đô thị lớn, người tiêu dùng sẵn sàng trả mức giá cao hơn cho những sản phẩm có chứng nhận chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn sinh thái hoặc được kiểm soát chặt chẽ trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Đây là lợi thế để các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư mạnh hơn vào hệ thống truy xuất nguồn gốc, quản lý vùng nuôi, nâng cao chất lượng nguyên liệu và hoàn thiện quy trình chế biến nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Doanh nghiệp cần tận dụng cơ hội

Mặc dù cơ hội rất lớn nhưng sự cạnh tranh tại thị trường Trung Quốc cũng ngày càng gay gắt.

Để gia tăng thị phần, doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ chế biến, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng và đảm bảo nguồn cung ổn định.

Song song với đó là tăng cường ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý vùng nuôi, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, đáp ứng đầy đủ các quy định về kiểm dịch, an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn nhập khẩu.

Đối với người nuôi, việc xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, áp dụng quy trình nuôi an toàn sinh học, sử dụng giống chất lượng cao và kiểm soát tốt môi trường sẽ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm ngay từ khâu sản xuất.

Triển vọng tích cực cho xuất khẩu thủy sản

Với quy mô thị trường lớn, sức mua ngày càng tăng và nhu cầu đa dạng ở nhiều phân khúc, Trung Quốc được kỳ vọng sẽ tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam trong thời gian tới.

Nếu tận dụng tốt lợi thế về vị trí địa lý, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng nhóm hàng chế biến sâu và đáp ứng tốt các tiêu chuẩn quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có cơ hội gia tăng thị phần, nâng cao giá trị xuất khẩu và phát triển bền vững trên thị trường đầy tiềm năng này.