Trước thực trạng thuốc thú y giả, thuốc kém chất lượng, tình trạng lạm dụng kháng sinh và nguy cơ tồn dư hóa chất trong sản phẩm thủy sản, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã liên tiếp ban hành các văn bản chỉ đạo nhằm tăng cường quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh và sử dụng thuốc thú y trên phạm vi cả nước. Đây không chỉ là giải pháp nhằm bảo vệ người nuôi mà còn là bước đi quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Lạm dụng kháng sinh – nguy cơ ảnh hưởng cả chuỗi sản xuất

Trong quá trình nuôi trồng thủy sản, thuốc thú y đóng vai trò hỗ trợ phòng và điều trị bệnh khi được sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, việc lạm dụng thuốc, sử dụng sai liều lượng hoặc dùng các loại kháng sinh cấm lại gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng.

Khi kháng sinh được sử dụng không đúng quy định, không chỉ làm gia tăng hiện tượng kháng kháng sinh ở vi khuẩn mà còn khiến sản phẩm thủy sản có nguy cơ tồn dư hóa chất vượt ngưỡng cho phép. Điều này có thể dẫn đến việc lô hàng bị cảnh báo, trả về hoặc thậm chí bị cấm nhập khẩu tại nhiều thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Hàn Quốc.

Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc còn làm tăng chi phí sản xuất, giảm hiệu quả điều trị, gây mất cân bằng hệ vi sinh trong ao nuôi và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của vật nuôi. Đối với người nuôi, đây là những thiệt hại không chỉ về kinh tế mà còn làm gia tăng rủi ro trong suốt quá trình sản xuất.

Tăng cường quản lý từ sản xuất đến sử dụng

Để khắc phục những tồn tại trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu các địa phương siết chặt công tác quản lý trên toàn bộ chuỗi cung ứng thuốc thú y, từ khâu sản xuất, nhập khẩu, phân phối đến sử dụng tại các vùng nuôi.

Theo đó, các cơ sở sản xuất và kinh doanh thuốc thú y sẽ được tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ cũng như đột xuất nhằm phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, buôn bán thuốc giả, thuốc kém chất lượng, thuốc nhập lậu hoặc thuốc chưa được phép lưu hành.

Đồng thời, hoạt động kinh doanh thuốc trên các nền tảng trực tuyến và mạng xã hội cũng sẽ được kiểm soát chặt chẽ hơn. Đây là lĩnh vực đang phát triển nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ do một số đơn vị chưa đáp ứng điều kiện bảo quản thuốc hoặc không có chứng chỉ hành nghề theo quy định.

Việc kiểm soát ngay từ đầu nguồn sẽ góp phần hạn chế thuốc kém chất lượng lưu thông trên thị trường, bảo vệ quyền lợi của người nuôi và tạo môi trường cạnh tranh minh bạch cho các doanh nghiệp hoạt động đúng quy định.

Người nuôi cần thay đổi thói quen sử dụng thuốc

Bên cạnh công tác quản lý của cơ quan chức năng, ý thức của người nuôi đóng vai trò quyết định trong việc sử dụng thuốc thú y an toàn và hiệu quả.

Người nuôi chỉ nên sử dụng các sản phẩm đã được phép lưu hành tại Việt Nam, có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng và được phân phối bởi các đại lý uy tín. Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ đúng hướng dẫn của nhà sản xuất về liều lượng, thời gian sử dụng và đặc biệt là thời gian ngừng thuốc trước khi thu hoạch.

Ngoài ra, cần tuyệt đối không sử dụng nguyên liệu kháng sinh, thuốc y tế hoặc các loại hóa chất nằm ngoài danh mục cho phép trong nuôi trồng thủy sản. Việc ghi chép đầy đủ nhật ký sử dụng thuốc cũng là yêu cầu quan trọng nhằm phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc khi cần thiết.

Thay vì phụ thuộc vào kháng sinh, người nuôi nên ưu tiên các giải pháp phòng bệnh chủ động như lựa chọn con giống sạch bệnh, quản lý môi trường ao nuôi, duy trì hệ vi sinh có lợi, bổ sung dinh dưỡng hợp lý và thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn sinh học. Đây là hướng đi được nhiều quốc gia áp dụng để giảm sử dụng kháng sinh nhưng vẫn duy trì hiệu quả sản xuất.

Minh bạch để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu

Các thị trường nhập khẩu lớn ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Không chỉ kiểm tra dư lượng kháng sinh trong thành phẩm, nhiều quốc gia còn yêu cầu minh bạch toàn bộ quá trình sản xuất, từ vùng nuôi, cơ sở cung cấp giống, thức ăn đến việc sử dụng thuốc thú y.

Điều này đồng nghĩa với việc mỗi người nuôi, mỗi doanh nghiệp đều phải xây dựng quy trình sản xuất chuyên nghiệp và tuân thủ đầy đủ các quy định hiện hành. Chỉ khi kiểm soát tốt toàn bộ chuỗi sản xuất, ngành thủy sản mới có thể nâng cao uy tín, giữ vững thị trường truyền thống và mở rộng sang những thị trường có giá trị cao.

Hướng đến ngành thủy sản phát triển bền vững

Việc siết chặt quản lý thuốc thú y thủy sản không nhằm tạo thêm rào cản cho người nuôi mà hướng đến mục tiêu xây dựng một nền sản xuất minh bạch, an toàn và bền vững hơn. Khi thuốc thú y được sử dụng đúng quy định, môi trường nuôi sẽ ổn định hơn, vật nuôi khỏe mạnh hơn, chi phí sản xuất được tối ưu và chất lượng sản phẩm cũng được nâng lên.

Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng đặt ra nhiều tiêu chuẩn khắt khe, tuân thủ đúng quy định về sử dụng thuốc thú y không chỉ là trách nhiệm của mỗi người nuôi mà còn là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao giá trị thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Phát triển bền vững không bắt đầu từ những giải pháp phức tạp, mà bắt đầu từ những hành động rất cơ bản như sử dụng đúng thuốc, đúng cách và đúng thời điểm. Đây chính là nền tảng để ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục phát triển ổn định, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.