Theo thống kê của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 4,67 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 5, giá trị xuất khẩu đạt hơn 1 tỷ USD, cho thấy nhu cầu tiêu thụ thủy sản trên thị trường quốc tế đang có dấu hiệu phục hồi tích cực.

Tôm tiếp tục giữ vững vị trí là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành thủy sản Việt Nam. Với kim ngạch đạt khoảng 1,9 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm, tôm đóng góp hơn 40% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành. Sự gia tăng nhu cầu tại các thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, cùng với lợi thế về sản phẩm chế biến đã tạo điều kiện thuận lợi cho ngành tôm duy trì đà tăng trưởng.

Bên cạnh tôm, cá tra cũng đang cho thấy sức cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường quốc tế. Với nguồn cung ổn định, giá thành hợp lý và khả năng đáp ứng nhiều phân khúc tiêu dùng, cá tra Việt Nam ngày càng được các nhà nhập khẩu quan tâm. Trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng trên thế giới sụt giảm, cá tra đang có thêm cơ hội mở rộng thị phần tại nhiều quốc gia.

Một trong những điểm sáng nổi bật của ngành thủy sản năm nay là sự tăng trưởng mạnh từ thị trường Trung Quốc và Hong Kong. Đây hiện là khu vực nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam với nhu cầu cao đối với các mặt hàng như tôm, cá tra, cua ghẹ, nhuyễn thể và nhiều sản phẩm giá trị gia tăng khác. Sự phục hồi của thị trường này đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng chung của toàn ngành.

Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Các thị trường nhập khẩu lớn đang tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm, mã số vùng nuôi, quy trình sản xuất và tính minh bạch của chuỗi cung ứng. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp và người nuôi phải thay đổi tư duy sản xuất, hướng đến các tiêu chuẩn bền vững và chuyên nghiệp hơn.

Không chỉ riêng tôm và cá tra, nhiều nhóm sản phẩm khác như mực, bạch tuộc, cua ghẹ và nhuyễn thể cũng ghi nhận mức tăng trưởng khả quan. Đây là tín hiệu cho thấy cơ cấu xuất khẩu thủy sản Việt Nam đang ngày càng đa dạng hơn, giảm sự phụ thuộc vào một số mặt hàng truyền thống.

Dù vậy, ngành thủy sản vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức như chi phí sản xuất tăng cao, giá thức ăn thủy sản biến động, yêu cầu chống khai thác bất hợp pháp (IUU) của Liên minh châu Âu và các hàng rào kỹ thuật ngày càng nghiêm ngặt từ các thị trường lớn. Đây là những yếu tố đòi hỏi toàn ngành phải không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh nếu muốn duy trì tốc độ tăng trưởng trong dài hạn.

Theo các chuyên gia, để tận dụng tốt cơ hội từ thị trường quốc tế, ngành thủy sản cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ chế biến sâu, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng vùng nuôi đạt chuẩn và đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, việc phát triển các mô hình nuôi an toàn sinh học, thân thiện môi trường cũng sẽ là xu hướng tất yếu nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng toàn cầu.

Với những tín hiệu tích cực từ thị trường cùng sự chủ động của doanh nghiệp và người nuôi, thủy sản Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá trong năm 2026. Nếu duy trì được tốc độ tăng trưởng hiện nay và tận dụng tốt các cơ hội từ thị trường xuất khẩu, mục tiêu vượt mốc 12 tỷ USD hoàn toàn có cơ sở để trở thành hiện thực, tiếp tục khẳng định vị thế của thủy sản Việt Nam trên bản đồ thế giới.